|
 Gitarı
andıran bir enstrumanın 1500' den önce,Rönesans sırasında
Avrupanın Akdeniz bölgesinde var olduğu bilinmektedir. 13. 14 yüzyıldan
kalma betimlemeler kuş tüyü bir pena ile çalınan "8"
şeklinde bir enstrümanın varlığını gösterir. Yine bu döneme
ait bazı kaynaklar guittara
latina adlı bir
latin gitarından bahseder.
 Gitar
için müzik içeren ilk kitapların tarihi 16. yüzyıla kadar uzanır.
Bu kitaplarda her üç veya dört teli de "ünison" (aynı
sese) bir biçimde akort edilen çiftlerden oluşmak üzere, dört
telli bir gitardan söz edilir. En alt tel bazen bir oktavlık bir
aralıkla akort edilirken, en üst tel çoğunlukla tektir. 16. yüzyılda
beş telli gitarlar da ortaya çıkmıştır. İlk gitarlarda sap
kafası düz bir şekilde yerleştirilmişti ve akort burguları
"friction pegs" arkadan ayarlanıyordu. Bu tip gitarın
klavyesi enstrümanın göğsü ile aynı seviyedeydi ve sekizle on
arasında bağırsak ile bağlanarak yapılmış perdeleri
"fret" vardı. Gövdesi bugünün standartlarına göre
daha küçük ve daha az kıvrımlıydı. Sırtı bombeli veya düzdü
ve ses deliği "soundhole" dekoratif bir parşömen veya ağaç
işlemeyle kaplanmıştı. Bu tip gitarın kırılgan yapıda olması,
değişen modalar, farklılaşan akortlama şekilleri ve metal
tellerin kullanımı pek çok enstrümanın yok olmasına veya değişime
neden olmuştur.
LAVTA
Armut
şekilli gövdesi ve bombeli sırtı ile Lavta Araplara ait udun
akrabasıdır. İlk lavta türlerinden guitarra
moresca Rönesans
zamanında ortaya çıkmıştır. Büyük bir ihtimalle 16. yüzyılda
Ortadoğu'dan Avrupaya getirilen lavta, çoğunlukla altı telli ve
parmakla çalınan bir enstrümandı. Tüm Avrupada'ki eşlik ve
kompozisyon amacıyla yaygın olarak kullanılmaktaydı.
VİHUELA
16-17. yüzyıllarda gitarın ilk hallerinden daha üstün olduğu düşünülen
bu popüler enstrüman için çok sayıda eser yazılmıştır.
Gitara benzeyen büyük bir gövdesi ve düz bir sırtı vardır. İlk
lavtalarda olduğu gibi, çiftler halinde sıralanmış 12 tel
G-C-F-A-D-G notalarına akortlanmıştır. Gitarın gelişimi 17. yüzyılda
vihuelanın ortadan kalkmasına neden olmuştur. Şu anda tüm dünyada
sadece iki adet orjinal vihuela olduğu sanılmaktadır.
AKORT TEKNİĞİNİN
GELİŞİMİ
Modern akort tekniğinin gelişimi birkaç aşamada izlenebilir. 16.
yüzyılda kullanılan akortlardan biri C-F-A-D (Do-Fa-La-Re) idi.
Bu modern gitarın tiz 4 telinin birer tam ton pes akort edilmiş
halidir. Bununla birlikte, bu notalar için alınan mutlak ses
perdesi (pitch) bugünkü modern "Konser ses perdesi" ne eşit
değildir. 16. yüzyılın sonlarına doğru dört telli gitarın
akortları birer tam ses tizleştirilmiş ve A' (la) ya akortlanan
beşinci kalın telin eklendiği beş telli gitarlar kullanılmaya
başlanmıştır. Bu o dönemin en yaygın olarak kullanılan
A-D-G-B-E (La-Re-Sol-Si-Mi) akort sistemini oluşturmuştur. En üst
E (Mi) teli 18. yüzyılda eklenmiştir.
muskaposta@yahoo.com
|
